Tuinen van het Museumpark

Van gazon tot stadsnatuur

Bekijk route

Land van Hoboken

Museumpark

Het is nauwelijks meer voor te stellen maar honderd jaar geleden grazen er nog koeien en schapen in het centrum van de stad. In 1924 begon de transformatie van het Land van Hoboken van privé landgoed naar stadspark en culturele hotspot. Door de jaren heen komen er telkens nieuwe ideeën over de inrichting en de architectuur van het gebied. De beoogde eenheid is verdwenen, met de steeds veranderende ideeën over cultuur, recreatie en groen in de stad. Als een lappendeken vind je hier tuinen uit alle tijden: romantisch en geometrisch, traditioneel en modern.

1
2
3
4
5
6
7
8
9

Foto: Johannes Schwartz / Nieuwe Instituut

Neem een kijkje in Huis Sonneveld en de eerste tuin van het Museumpark. Architecten Brinkman en Van der Vlugt weerspiegelden de woning in het tuinontwerp met verspringende terrassen en strak gesnoeide hagen. De tuin was voor de familie Sonneveld een geschikte plek voor frisse lucht, zon, plezier en ontspanning.

Hier tegenover bevindt zich nu de Nieuwe Tuin: de weelderige aanwinst van het Nieuwe Instituut aan de Jongkindstraat. Actuele vraagstukken over ecologisch beheer en biodiversiteit staan in deze tuin centraal. Van microben tot vleermuizen en met 140 plantensoorten.


Terug naar kaart

In het oorspronkelijke ontwerp voor het Museumpark van Rem Koolhaas (OMA), Petra Blaisse (Inside Outside) en Yves Brunier was er een uniek voorhof gecreëerd. Een overgangszone tussen de drukke stad en het eigenlijke park. Oorspronkelijk is hier in de jaren 90 een boomgaard met appelbomen in een strak ritme geplant. Bomen met witgekalkte stammen, in een bodem van witte schelpen. De met spiegels beplakte muur zorgt voor een gevoel van eindeloosheid.

Bij de aanleg van de ondergrondse parkeergarage worden ze in 2011 vervangen door een boomgaard van schijnacacia’s met groene en goudgele bladeren. Twee jaar later gaat de prijsvraag voor Depot Boijmans van start, en in 2017 maakt dit stuk park plaats voor het spiegelende depotgebouw van MVRDV.


Terug naar kaart

Het nieuwe Depot biedt een veilige, geklimatiseerde opslagplaats voor de ruim 154.000 kunstwerken, van oude meesters tot hedendaags design. Met de komst van het Depot is er een dakbos bijgekomen, op 40 meter hoogte.

Meer dan zeventig meerstammige berken en twintig dennen werden naar boven getakeld. Deze inheemse bomen zijn niet alleen bestand tegen de hevige weersomstandigheden op het dak, ook zijn ze goed voor de vogels en insecten in het park. Met een ingenieus systeem wordt bovendien regenwater in het Depot opgeslagen. Dit wordt gebruikt voor de daktuin en voor het doorspoelen van de toiletten.


Terug naar kaart

Het Museumpark is de afgelopen twee jaar enorm veranderd. De vijvers zijn gevuld met schoner water voor meer flora en fauna. Via vlonders kun je zelfs over het water wandelen. Naast het dak van het Depot is het omliggende terrein vergroend met plantvakken en 75 nieuwe bomen.

Ook het grote asfaltdek – een geliefde plek voor evenementen en lokale skaters – ging op de schop. Het skatepark met kleurrijk flag deck maakt plaats voor een nieuwe, minder gladde ondergrond afgewisseld met grasvelden, fonteinen en bomen. De veranderingen roepen vragen op over de verdeling van ruimte voor groen, stedelijk gebruik en vrijetijdsbesteding in het Museumpark.


Terug naar kaart

Achter het Museum Boijmans Van Beuningen ligt de Populierenlaan. Zoals de naam al weergeeft, wordt dit pad aan weerszijden omgeven door Italiaanse populieren. Deze bomen zijn in de jaren dertig geplant, tegelijkertijd met de bouw van het museum. Sindsdien zijn ze uitgegroeid tot grote, kegelvormige bomen die de laan afschermen van de zon en de rest van de Museumtuin.

Vanaf eind jaren vijftig komen er aan het eind van de Populierenlaan totaal verschillende bouwwerken bij: de Grieks-Orthodoxe kerk St. Nikolaas, een zeventiende-eeuwse inrijpoort van boerderij Muyden uit Kralingen en in de Westzeedijk een schuilkelder voor de dreiging van de Koude Oorlog.


Terug naar kaart

Het rosarium – nu bekend als de Rozentuin – is een erfenis van de internationale tuinbouwtentoonstelling in 1960. De Floriade was een spraakmakende manifestatie waar veel bezoekers op afkwamen. Het Park en het Museumpark zijn toen grondig onder handen genomen. Zo ook de Museumtuin achter het Boijmans.

Tussen de twee bolvormige vijvers – waar blauwe reigers graag vissen – zijn in 1935 langgerekte groene stroken gras aangelegd. In 1960 worden deze grasperken omgespit tot L-vormige en vierkante rozenperken. Een asymmetrisch padenstelsel leidt de ruim 4 miljoen bezoekers vervolgens kriskras langs de rozen en onder de rozenpergola door.


Terug naar kaart

De rosse metselbij, de winterkoning en het citroenlieveheersbeestje kun je vinden achter het Natuurhistorisch Museum in het stadsnatuurreservaat. Hier krijgt de natuur zelf de kans om zich spontaan te ontwikkelen. Er zijn geen vooraf bedachte ‘natuurdoelen’ of ‘eindbeelden’ ontworpen.

Wel wordt de natuur een handje geholpen met microleefgebiedjes voor allerlei soorten planten en dieren. Er ligt een zandberg voor nestelende wilde bijen en in de houten palen met gaatjes kunnen nog meer insecten terecht.


Terug naar kaart

Tussen de Kunsthal en het evenementendek vind je de Romantische Tuin, een ontwerp van OMA en landschapsarchitect Yves Brunier. Deze schilderachtige tuin is ingedeeld in monochrome kleurvlakken waardoor er een groot kleurrijk tapijt ontstaat. Door het jaar heen veranderen de verschillende planten in de vakken van kleur in blad, bloesem en fruit. Geen enkel seizoen is hier hetzelfde.

De hoge zomereiken waar de klimop langs de stammen omhoog groeit, dateren hier nog deels uit de tijd van het landgoed Hoboken. Ze bieden beschutting, nestruimte en voedsel aan vogels en insecten. Op verschillende momenten in het jaar kun je hier de klimopbij, de groenling en het winterkoninkje tussen het groen zien zitten. Tegenover de eiken groeien paardenkastanjes, esdoorns en meidoorns en is een ware bloemententoonstelling te zien.


Terug naar kaart

Met alle nieuwe gebouwen is er steeds minder park overgebleven. Gelukkig zijn er ook weer nieuwe tuinen aangelegd. In het Erasmus MC vormen tuinen kleine oases van groen, een ‘healing environment’ voor patiënten en bezoekers. Behalve de binnenhoven zijn er op de achtste verdieping daktuinen. Landschapsarchitecten Juurlink + Geluk hebben ze ingericht als boomgaarden met appel- en perenbomen.


Terug naar kaart
Schrijf je in voor de nieuwsbrief