Post 65 Files – Part II – Schouwburgplein
Schouwburgplein. Aad Hoogendoorn
Een plein van plannen
Het Schouwburgplein kent een bewogen geschiedenis. Ontdek de verschillende plannen door de tijd heen. Van de parkeerplaats in 1966 tot de versteende vlakte van 1969, met horecapaviljoens, een overkapping en pierenbadjes. Wandel een rondje en duik in het verleden en de toekomst van het Schouwburgplein.
Schouwburgplein, Aad Hoogendoorn.
Yoga op het Schouwburgplein
Schouwburgplein, 1969–2024
Het Schouwburgplein moet na de Tweede Wereldoorlog hét stadsplein van Rotterdam worden. Vlak bij het station en de drukbezochte Lijnbaan, gelegen tussen prominente culturele gebouwen. Kenmerkend voor het plein is de diversiteit aan gebruikers. De Doelen-, Theater- en Pathé bezoekers, winkelpubliek, jongeren, skaters en toeristen ontmoeten elkaar op en rondom het plein. Tegelijkertijd blijft het plein een struikelblok voor menig Rotterdammer. ‘Elke wethouder ruimtelijke ordening moet een keer geprobeerd hebben het probleem van het Schouwburgplein op te lossen’, constateert wethouder Joop Linthorst in 1990 droogjes.
Schouwburgplein, 1966. Stadsarchief Rotterdam
Pierenbadjes op het Schouwburgplein, 1969. Stadsarchief Rotterdam
Parkeergarage Schouwburgplein, 1969. Stadsarchief Rotterdam
Schouwburgplein, 1969. Stadsarchief Rotterdam
Schouwburgplein, 1987. Stadsarchief Rotterdam
Schouwburgplein met op de achtergrond het Woondok, 1986. Stadsarchief Rotterdam
Helpt u mee?
Het startschot voor het nieuwe plein wordt eind jaren 60 gegeven. Op het dak van de ondergrondse parkeergarage is op dat moment een strak stadsplein met pierenbadjes opgeleverd. Niet iedereen is tevreden. Talloze architecten bijten zich in de jaren 70 en 80 stuk op een nieuw ontwerp. De gemeente en grote bedrijven als Heineken zetten prijsvragen, opdrachten en studies op om het Schouwburgplein te vernieuwen. Vooraanstaande architectenbureaus dragen hun ideeën aan. Tijdens C’70 worden ook kunstenaars uitgenodigd een voorstel te maken om het plein ‘in cultuur te brengen’. Ze komen met ludieke plannen om deze kale vlakte te vullen: een weiland met koeien, een raket en een grote katoenbaal. Met een oproep in diverse kranten worden Rotterdammers in 1976 vervolgens om hun mening gevraagd: ‘Dit plein is nog niet af. Helpt u mee?’ De discussies duren voort tot begin jaren 90.
Een van de plannen van C'70: de Schouwburgweide, door Wim Gijzen.
Een plein zonder gevels, met een skyline
Na een besloten prijsvraag maakt West 8, van landschaps-architect Adriaan Geuze, in 1993 het ‘definitieve’ ontwerp. Het plein als het podium van de stad, zo beschrijft Geuze de plek. Het is een open ruimte met moderne gebaren, waar het zicht op de omliggende skyline wordt benadrukt. In de jaren na de oplevering wordt het plein goed gebruikt. Tegelijkertijd blijven de discussies voortduren: vanwege de leegte en het slechte onderhoud wordt het plein als onaf beschouwd. In 2021 is het Schouwburgplein aangewezen als een van de zeven stadsprojecten om de stad te vergroenen. Waar in de jaren 90 nog wordt gekozen voor een revolutionair ontwerp, streeft de nieuwe inrichting in ‘Rotterdamse stijl’ naar een herkenbaar, degelijk en toegankelijk ontwerp. Nu het project stil ligt, is er ruimte voor reflectie én nieuwe perspectieven.
Schouwburgplein, 1993. West 8
Schouwburgplein, 2000
Onthulling van de Pathé, door Arianne Fleege, 2024.
Biotoop Het Plein, door Mike van Rheenen, 2024.
Wat is een podium zonder publiek?, door Margot van Bekkum, 2024.